Tereny zielone - ZNACZENIE ZDROWOTNE I BIOLOGICZNE

Jak nam wiadomo, powietrze jest mieszaniną gazów. Podstawowe składniki powietrza normalnie występują w pewnym stałym do siebie stosunku procentowym, który dla warstw atmosfery przedstawia się nastę­pująco: azot 78,1%, tlen 20,95%, argon 04,93%. Zawartość CO2 nie jest stała i waha się w granicach 0—0,3%. Podobnie jest z parą wodną, która zajmować może od 0 do 4% objętości. Poza tymi podstawowymi składni­kami znajdujemy w powietrzu drobne ilości składników drugorzędnych, do których zaliczamy, wodór, hel, neon, krypton i ksenon.Na skutek procesów asymilacji rośliny oczyszczają powietrze, zmniej­szając ilość szkodliwego dla ludzi dwutlenku węgla i wzbogacając je w tlen. Dlatego na przykład powietrze w lesie jest zasobniejsze w tlen niż na obszarze bezleśnymPoza dwutlenkiem węgla, powietrze zawiera różne inne szkodliwe dla zdrowia domieszki, jak: sadze, pył, kurz i różne gazy wydzielane wraz z dymem przez zakłady przemysłowe, parowozy, samochody itd. Zanieczyszczenia te, a zwłaszcza S02 i H2S oraz gazy spalinowe wpły­wają szkodliwie na organizm ludzki i zwierzęcy przedostając się z powie­trzem do płuc. Również szkodliwe jest ich działanie na życie roślin. Przez wchłanianie części promieni słonecznych, zanieczyszczenia te nie pozwa­lają na pełne nasłonecznienie znacznych nieraz obszarów, co może za­obserwować na przykład na terenach o wysokim stopniu uprzemysło­wienia (Górny Śląsk).O ilościach pyłu unoszącego się w powietrzu mogą świadczyć dane zebrane w Leningradzie (tab. 1).Drzewa i krzewy, hamując szybkość przepływu powietrza, powodują opadanie cięższych od powietrza cząsteczek na ziemię. Znaczne ilości pyłu osadzają się na liściach, skąd zostają przez deszcz spłukane na ziemię.Nie mamy jeszcze opracowanych danych o stopniu znieczyszczenia powietrza w naszych miastach. Wiemy jednak, że dla Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego dobowy opad pyłu lotnego wynosi ok. 300 t, co świadczy o wysokim stopniu zapyle­nia atmosfery tej części kraju.Ponieważ powierzchnia liści jest 10—20krotnie większa od po­wierzchni, jaką te rośliny zajmują, ilość osadzającego się na liściach pyłu jest bardzo duża. Walka z zapylaniem powietrza stanowi jedno z ważniej­szych zagadnień higieny miast. Sposoby tej walki polegają między innymi na zakładaniu na kominach zakładów przemysłowych filtrów pochłania­jących sadze i gazy, na instalowaniu urządzeń zmniejszających ilość wy­dzielanych zanieczyszczeń, a także na tworzeniu masywów zieleni jako zapór, hamujących przenoszenie szkodliwych gazów i pyłów oraz przy­spieszających proces oczyszczania powietrza.W walce z hałasem ulicznym, który tak szkodliwie działa na układ nerwowy człowieka — zieleń odgrywa niepoślednią rolą. Liście drzew i krzewów, a także i trawniki częściowo pochłaniają, częściowo odbijają i rozpraszają fale dźwiękowe.Duże znaczenie ma zieleń w kształtowaniu się mikroklimatu. Przez pojęcie mikroklimatu rozumiemy warunki klimatyczne przyziemnych warstw powietrza niewielkich elementów terenu, a zatem może być mikroklimat polany leśnej, podwórza miejskiego, rowu na łące itp. Mikroklimat w pewnych warunkach przechodzić może w klimat miej­scowy, czyli lokalny. Klimat miejscowy jest to klimat większych zespołów tych elementów, a więc lasu, bagniska, torfowiska, sadu, dzielnicy itd. W warunkach klimatycznych różnych, nieraz nawet bardzo blisko siebie położonych terenów mogą zachodzić znaczne różnice. Zależą one od takich czyrmików, jak: stopień nasłonecznienia, temperatura, wilgotność, prze­pływ powietrza i rodzaj powierzchni ziemi.Stopień nasłonecznienia możemy regulować przez odpowiednie obsa­dzenia drzewami i krzewami, odsłaniając miejsca, dla których potrzebne jest pełne nasłonecznienie, oraz zacieniając inne. Umiejętny dobór roślin i właściwa gęstość sadzenia pozwalają na regulowanie stopnia zacienienia.Podczas skwarów letnich temperatura wśród drzewostanów jest niż­sza niż na terenach otwartych, liście drzew bowiem częściowo wchła­niają promienie słoneczne, częściowo je przepuszczają, częściowo odbijają.Rośliny pokrywające glebę chronią je przed utratą ciepła, co także wpływa na obniżenie się temperatury wśród drzewostanów.Roślinność jest także regulatorem stosunków wodnych w glebie. Sa­dząc osikę, brzozę, olchę czy jesion, osuszamy tereny zawilgocone. Poroś­nięty teren zatrzymuje i magazynuje wodę pochodzącą z opadów atmosfe­rycznych, gdy tymczasem na terenach nie pokrytych roślinnością, tylko nieduża część wody opadowej dostaje się do warstw gleby.Wyparowywanie wody przez rośliny wpływa na zwiększenie stanu wilgotności nadmiernie suchego powietrza w murach miasta, a także ogra­nicza powstawanie kurzu. Zwiększenie stanu wilgotności powietrza działa łagodząco na mikroklimat, obniżając wysoką, a także podwyższając nieco niską temperaturę powietrza, woda bowiem oddaje zapas pobranego ciepła otoczeniu w dni chłodne. O oddziaływaniu masywów zieleni na klimat świadczy fakt, że na przykład zasięg wpływu lasu obejmować może obszar 8krotnie większy od obszaru samego lasu. Zieleń wreszcie stanowi zaporę chroniącą zarówno miasta i osiedla, jak i tereny otwarte przed porywisty­mi oraz mroźnymi wiatrami.