Tereny zielone - ZIELEŃ ULICZNA, BULWARY, PROMENADY

Różnorakie są rodzaje zieleni towarzyszącej miejskim trasom komu­nikacyjnym. Toteż i w skład zieleni ulicznej wchodzi wiele elementów. Obok drzew często występować będą tutaj żywopłoty, skupiny krzewów,pnącza, kwiaty, trawniki. W tworzeniu zieleni ulicznej bierze udział także dekoracyjna zieleń balkonów i okien.Zieleń uliczna ma w mieście ważne zadanie do spełnienia. Daje pożą­dany cień w czasie upałów, chroni przed nadmiernym nagrzewaniem jez­dnie i chodniki, zatrzymuje kurz i dym, zasłania przed wiatrami, tłumi dokuczliwe hałasy miejskie. Zieleń nadaje ulicy specjalny charakter i pod­nosi jej estetyczny wygląd.Ze względu na różny rodzaj ulic różne będą także uliczne nasa­dzenia (rys. 31, 32).Głównym czynnikiem, stanowiącym o sposobie obsadzenia ulicy, jest szerokość. Ulice wąskie (do 12 m szerokości) i małe place, jakie napotykamy najczęściej w starej części miast, nie wymagają obsa­dzenia, gdyż tam drzewa lub krzewy nie znalazłyby dla siebie odpowied­nich warunków, a także przeszkadzałyby w komunikacji oraz zaciemniały ulice i mieszkania. Możemy tu stosować pnącza na murach domów.Na ulicach najczęściej sadzimy drzewa rzędowo, bądź to w pasie trawnika od strony krawężnika, przy czym pas trawnikowy powinien mieć co najmniej 1,20 m szerokości, bądź też w chodniku i wtedy przestrzeń nie pokryta płytami powinna wynosić przynajmniej 1,20 X 1,20 m. Dla zabezpieczenia ziemi wokół drzewa przed zadeptywaniem stosuje się nie­kiedy żelazne lub betonowe okrywy ułożone na równi z płytami. To kosz­towne zabezpieczenie nie jest jednak konieczne. Zagłębiona „miska" naogół nie jest zadeptywana, a dzięki zagłębieniu zbiera wodę spływającą z chodników.Przy obsadzaniu ulicy ważny jest kierunek. Nie jest wskazane obsadzanie południowej strony ulicy o przebiegu wschódzachód. Drzewa nie mają tutaj dostatecznej do ich rozwoju ilości światła i z tego powodu wyciągają się i pochylają w stronę jezdni. Obsadzając oświetloną stronę ulicy drzewami, możemy po drugiej stronie, jeśli warunki na to pozwala­ją, posadzić krzewy znoszące zacienienie.Ważną sprawą jest dobór drzew stosownie do szerokości ulicy i wyso­kości budynków. Na ulicach wąskich sadzimy drzewa o małej, kulistej lub piramidalnej, koronie (rys. 33). Ulice szerokie, o wysokiej zabudowie obsadzamy silnie rosnącymi drzewami o rozłożystej koronie.Obsadzając ulice należy brać zawsze pod uwagę podziemne i nad­ziemne urządzenia, tzw. uzbrojenie terenu, jak linie telefoniczne, prze­wody tramwajowe i trolejbusowe, urządzenia wodociągowe i kanaliza­cyjne itp. Nie wolno jest sadzić drzew i krzewów zbyt blisko urządzeń nadziemnych, a także na linii urządzeń podziemnych, w przeciwnym bo­wiem razie zarówno drzewa, jak i urządzenia mogą być uszkadzane.Na ulicach o wzmożonym ruchu komunikacyjnym zieleń ma często charakter ochronny. Tak np. żywopłot i skupiny krzewów stanowią czę­ściową ochronę przed kurzem, gazami spalinowymi, a także przed hałasem.Ulice o dwóch jezdniach rozdzielane są niekiedy kilkumetrowym p asem zieleni. Pasy zieleni oddzielają także często jezdnię od chodnika.Jeżeli pasy są dostatecznie szerokie, pozwala to na bogatsze obsadzenie. Stosować możemy wtedy swobodne komponowane grupy krzewów, a z drzew można, dla uniknięcia monotonnego ich rozstawienia, tworzyć rytmiczne układy lub charakterystyczne grupy.Budynki o specjalnym znaczeniu, jak piękne, monumentalne gmachy, sklepy o dużych wystawach itp. nie mogą być zasłaniane zielenią. Urzą­dzając zieleń uliczną należy brać pod uwagę także wzglądy bezpieczeń­stwa. Zieleń w żadnym wypadku nie może utrudniać widoczności w miej­scach narażonych na niebezpieczeństwo, np. przy skrzyżowaniu dróg.Biegnące obok ulicy szerokie pasy komunikacji pieszej obsadzone dwoma lub więcej rzędami drzew nazywamy promenadami lub bulwarami. Przykładem promenady są np. Aleje Ujazdowskie w War­szawie (rys. 34). Szczecin posiada wiele bulwarów obsadzonych trzema, a nawet pięcioma rzędami drzew. Do bulwarów zaliczyć należy np. planty powstałe po miejscu wyburzonych średniowiecznych urządzeń fortecznych (np. Planty Krakowskie).Bulwary nadwodne powstają przy kształtowaniu brzegów rzek i jezior. Przy spławnych rzekach bulwar posiada zwykle dwa po­ziomy: dolny jako nadbrzeże ładunkowe, górny, na poziomie niezalewowym, urządzony jest jako ciąg spacerowy z widokiem z góry na wodę.ogół nie jest zadeptywana, a dzięki zagłębieniu zbiera wodę spływającą z chodników.Przy obsadzaniu ulicy ważny jest kierunek. Nie jest wskazane obsadzanie południowej strony ulicy o przebiegu wschódzachód. Drzewa nie mają tutaj dostatecznej do ich rozwoju ilości światła i z tego powodu wyciągają się i pochylają w stronę jezdni. Obsadzając oświetloną stronę ulicy drzewami, możemy po drugiej stronie, jeśli warunki na to pozwala­ją, posadzić krzewy znoszące zacienienie.Ważną sprawą jest dobór drzew stosownie do szerokości ulicy i wyso­kości budynków. Na ulicach wąskich sadzimy drzewa o małej, kulistej lub piramidalnej, koronie (rys33). Ulice szerokie, o wysokiej zabudowie obsadzamy silnie rosnącymi drzewami o rozłożystej koronie.Obsadzając ulice należy brać zawsze pod uwagę podziemne i nad­ziemne urządzenia, tzw. uzbrojenie terenu, jak linie telefoniczne, prze­wody tramwajowe i trolejbusowe, urządzenia wodociągowe i kanaliza­cyjne itp. Nie wolno jest sadzić drzew i krzewów zbyt blisko urządzeń nadziemnych, a także na linii urządzeń podziemnych, w przeciwnym bo­wiem razie zarówno drzewa, jak i urządzenia mogą być uszkadzane.Na ulicach o wzmożonym ruchu komunikacyjnym zieleń ma często charakter ochronny. Tak np. żywopłot i skupiny krzewów stanowią czę­ściową ochronę przed kurzem, gazami spalinowymi, a także przed hałasem.Ulice o dwóch jezdniach rozdzielane są niekiedy kilkumetrowym p asem zieleni. Pasy zieleni oddzielają także często jezdnię od chodnika.Jeżeli pasy są dostatecznie szerokie, pozwala to na bogatsze obsadzenie. Stosować możemy wtedy swobodne komponowane grupy krzewów, a z drzew można, dla uniknięcia monotonnego ich rozstawienia, tworzyć rytmiczne układy lub charakterystyczne grupy.Budynki o specjalnym znaczeniu, jak piękne, monumentalne gmachy, sklepy o dużych wystawach itp. nie mogą być zasłaniane zielenią. Urzą­dzając zieleń uliczną należy brać pod uwagę także wzglądy bezpieczeń­stwa. Zieleń w żadnym wypadku nie może utrudniać widoczności w miej­scach narażonych na niebezpieczeństwo, np. przy skrzyżowaniu dróg.Biegnące obok ulicy szerokie pasy komunikacji pieszej obsadzone dwoma lub więcej rzędami drzew nazywamy promenadami lub bulwarami. Przykładem promenady są np. Aleje Ujazdowskie w War­szawie (rys. 34). Szczecin posiada wiele bulwarów obsadzonych trzema, a nawet pięcioma rzędami drzew. Do bulwarów zaliczyć należy np. planty powstałe po miejscu wyburzonych średniowiecznych urządzeń fortecznych (np. Planty Krakowskie).Bulwary nadwodne powstają przy kształtowaniu brzegów rzek i jezior. Przy spławnych rzekach bulwar posiada zwykle dwa po­ziomy: dolny jako nadbrzeże ładunkowe, górny, na poziomie niezalewowym, urządzony jest jako ciąg spacerowy z widokiem z góry na wodę.Drogi w krajobrazie otwartym są jednym z ważniejszych elementów kształtujących krajobraz.Przewrót, jaki nastąpił w dziedzinie komunikacji, wpłynął wyraźnie na sposób rozwiązywania arterii komunikacyjnych nie tylko w mieście, ale i w krajobrazie otwartym. Również i studia nad krajobrazem przyczy­niły się do istotnych zmian w zasadach projektowania i budowy dróg.Roboty ziemne, jeśli są konieczne, są tak zaprojektowane, aby nie zni­szczyć istniejącego krajobrazu. Miejsce dotychczas stosowanych stromych skarp zajmują łagodne zbocza. Dawne strome zbocza rowów zostały zła­godzone i miękką linią łączą się z przyległymi polami czy lasami.Zasady kształtowania krajobrazu zgodne są całkowicie z wymaga­niami dzisiejszej techniki komunikacyjnej. Okazuje się, że droga urozmai­cona łukami jest dla kierowcy mniej nużąca i nie powoduje tak szybko zmęczenia jak droga biegnąca w linii prostej. Łagodne płaszczyzny pobo­czy nie stwarzają niebezpieczeństwa dla ruchu samochodowego.Duże znaczenie dla komunikacji ma także umiejętne zagospodaro­wanie dróg zielenią.Zarzucone zostało sadzenie drzew na koronie drogi jako niebezpieczne dla samochodowego ruchu. Zieleń przydrożną przerzucono poza koronę drogi. Jednocześnie charakter zieleni oraz skład gatunkowy uległ zasad­niczym zmianom. Miejsce jednostajnej rzędowej alei zajmują pasma po obu stronach drogi. Na pasma te składają się drzewa i krzewy o różnej wysokości, pokroju i fakturze, (rys. 35). W miejscach, skąd można obserwować specjalnie interesujące widoki, droga jest poszerzona, aby można było zatrzymać samochód bez tamowania ruchu. Grupy czy rzędy drzew o specjalnym pokroju, np. z daleka widoczne topole piramidalne, sygna­lizują skrzyżowanie dróg, zakręt itp.Sadzenie dużej ilości krzewów w pasmach ma różnorakie znaczenia. Krzewy są niejako poduszką łagodzącą skutki wypadku i zabezpieczającą spadający z drogi samochód przed rozbiciem go o pień drzewa. Pasma spełniają również rolę płotków przeciwśnieżnych chroniących drogi przed zaspami, a także pasów wiatrochronnych, co nie jest bez znaczenia dla poprawy warunków klimatycznych okolicy.