Tereny zielone - Wykopy i nasypy

Podstawą tego rodzaju podziału jest wydajność pracy, która w wy­mienionych rodzajach wykopu jest różna, w zależności od napotykanych trudności.Z wykopami szerokoprzestrzennymi spotykamy się przy kształtowaniu pionowym terenu, budowie zbiorników wodnych piaskownic itp.Mechaniczne sposoby wykonania wykopów omówiliśmy w rozdziale traktującym o sprzęcie i narzędziach.Przy wykopach należy stale pamiętać o projektowanych wysoko­ściach. Tylko stała kontrola głębokości wykopów zabezpieczy nas przed omyłkami, których rezultatem może być ponowne pogłębianie lub ko­nieczność ponownego podwyższania terenu, na którym już roboty prze­prowadzono.Wykopywąskoprzestrzenne są to wykopy, jakie wykonu­jemy zwykle pod fundamenty, do instalacji wodąciągowych itp. Wykopy te są trudniejsze i bardziej niebezpieczne z uwagi na pionowe lub prawie pionowe ściany. Ściany te, zwłaszcza przy większych głębokościach, grożą zawaleniem się, dlatego też zabezpieczamy je przed obsunięciem się za po­mocą desek umocowanych pionowymi balami, między którymi zakładamy specjalne rozpory.Do wykopów jamistych zaliczamy doły, jakie np. wykonuje się przy sadzeniu drzew, przy okopywaniu starych drzew przed przesadze­niem, wykopy pod słupy, pale itp. Ze względu na ograniczenie swobody ruchów pracownika, ten typ wykopu jest najtrudniejszy.Nadmierne zawilgocenie gruntu jest znacznym utrudnieniem przy wykonywaniu wykopów. Najwięcej kłopotu sprawia tzwkurzawka. Jest to stale napływająca woda zmieszana z piaskiem. Przy występowaniu wody musimy ją stale wypompowywać, a robotnicy muszą być zaopatrze­ni w odpowiednią odzież ochronną.Przy urządzaniu terenów zieleni najczęściej spotykać się będziemy z wykopami szerokoprzestrzennymi. Wydobywanie urobku, ładowanie, transport, wyładunek i rozścielanie wywożonej ziemi muszą być z sobą ściśle zsynchronizowane. Zahamowanie pracy jednego ogniwa w tym łań­cuchu odbija się natychmiast na całokształcie robót, co obniża wydajność i podnosi koszty. Przy robotach mniejszych ziemia z wykopu często jest rozrzucana na przyległych do wykopu terenach.Nasypy stosujemy przy tarasowaniu terenu, urządzaniu skarp, równaniu terenu, urządzaniu ogrodów skalnych, budowie niektórych urządzeń sportowych, wałów przy robotach melioracyjnych itd. itd.Zwykle nasypy wykonujemy z ziemi pochodzącej z wykopów dążąc w projekcie, jak wspomnieliśmy wyżej, do zbilansowania mas ziemnych wykopu z nasypem, wliczając w to masy wydobyte przy robotach budo­wlanych (pod fundamenty). Czasem, mając zapewniony dowóz ziemi z zewnątrz, uwzględniamy to w bilansie mas ziemnych dla nasypu.Aby zapobiec obsuwaniu się stoku nasypu, np. na skutek deszczu lub obfitego podlewania, wykonujemy schodkowanie lub rowkowanie stoku przed rozścieleniem nawiezionej ziemi (rys. 67).Przy wyznaczaniu wysokości punktów powinno być brane pod uwagę osiadanie gruntu. W celu przyspieszenia osiadania ziemi, zwłaszcza przy budowie skarp lub głębszych nasypów, stosujemy zagęszczanie ziemi. Spo­soby zagęszczania omówiliśmy w ustępie, traktującym o sprzęcie i narzę­dziach używanych przy robotach ziemnych.Budowa skarp. Znacznej staranności wymaga urządzanie skarp. Rzadko stosujemy w terenach zieleni skarpy o naturalnym dla danego rodzaju gruntu nachyleniu. Przeważnie stosować będziemy skarpy o na­chyleniu 1:3 — 1:5. Jeżeli mamy możliwość wyboru rodzaju ziemi, to przy modelowaniu skarpy z nasypu użyjemy raczej ziemię ciężką bar. dziej zwięzłą. Jest to związane, oczywiście, z powolniejszym osiadaniem, ale zabezpiecza przed rozmywaniem stoku przez deszcze.Przy skarpowaniu większych odcinków o jednakowym nachyleniu posługujemy się szablonami skarpiarskimi (rys. 68). Na koronie skarpyzabijamy pal A na projektowanej wysokości (z dodatkiem na osiadanie). Do pala przybijamy jednym gwoździem łatę w ten sposób, aby przy żąda­nym nachyleniu górna krawędź pola zgadzała się z górną krawędzią łaty. Dolny pal zabijamy zgodnie z projektowanym nachyleniem. Nachylenie to wyznaczamy trójkątem skarpiarskim lub śródwagą.Dodatek na osiadanie ziemi obliczamy na podstawie tabeli 13, w któ­rej H oznacza wysokość projektowaną, h — dodatek wysokości na osiada­nie, a v —dodatek na poszerzenie w związku z osiadaniem gruntu (rys. 69).Jak już mówiliśmy, w terenach zieleni unikamy skarp stromych. Przy skarpach powyżej 60° pochylenia należy budować murki oporowe.Niemniej spotykamy się z wypadkami stromych stoków i wtedy musimy je zabezpieczyć przed wzmożoną erozją.Jednym ze sposobów umocnienia stoków jest darniowanie. Płyty darni układamy na stoku poczyniając od dołu i przymocowując je drew­nianymi kołkami.Rozróżniamy trzy rodzaje darniowania: zwarte (pełne) tzn. układa się płyty darni na styk na całej przeznaczonej do darniowania płaszczyźnie, uważając, aby szczeliny między płatami wypadały na przemian, oraz przy większych powierzchniach pasami w kratę lub pasmami (rys. 70).