Tereny zielone - Ukształtowanie pionowe terenu

Nie zawsze naturalna rzeźba terenu odpowiada zadaniom, jakie ma spełnić dany obiekt terenów zieleni. Projektując i urządzając zieleń staramy się zawsze wykorzystać jak najbardziej naturalną rzeźbę terenu jako jeden z elementów plastycznych.W rzadkich jedynie wypadkach udaje nam się pozostawienie natu­ralnego ukształtowania pionowego bez zmian. Przy terenach o urozmai­conej konfiguracji z zasady występować będą większe lub mniejsze zmiany, połączone z robotami ziemnymi. Na przykład na szczyt wzgórza, skąd można będzie obserwować ciekawe widoki, musi być doprowadzona droga. Pewne partie wzgórza trzeba będzie uwydatnić, gdzie indziej zła­godzić strome stoki. Podobne zmiany w ukształtowaniu przeprowadzać się będzie i w zagłębieniach terenu. Zmiana w ukształtowaniu pionowym terenu i związane z tym roboty ziemne są integralną i najważniejszą czę­ścią wszelkich zamierzeń w zakresie melioracji i urządzeń wodnych towa­rzyszących nieraz urządzeniu terenów zielonych. Nie zawsze wreszcie da­ny teren będzie nadawał się bez uprzednich przeróbek do urządzenia bois­ka sportowego, toru saneczkowego czy też rozległej łąki przeznaczonej do zabaw w parku ludowym.Projekt pionowego ukształtowania terenu stanowi część ogólnego pro­jektu danego obiektu.Wspominaliśmy uprzednio o znaczeniu czynnika ekonomicznego przy projektowaniu robót ziemnych. Tym ekonomicznym czynnikiem będzie racjonalna gospodarka ziemią. Projekt ukształtowania terenu powinien uwzględniać jak najdalej idące oszczędności w robotach, oczywiście, bez szkody dla strony plastycznej i funkcjonalnej. Żelazno, zasadą projektowania ukształtowania pionowego terenu jest zbilansowanie mas ziemnych, tzn. wyrównanie projektowanych nasypów ziemią wydo­bytą z wykopów, aby nie było potrzeby przywożenia ziemi spoza terenu budowy lub jej wywożenia poza teren.Na uproszczonym przykładzie zapoznamy się ze sposobem obliczania robót ziemnych.Rysunki 56 i 57 przedstawiają nam projekt robót ziemnych, doty­czących starasowania pewnego wycinku terenu. Tarasy mają być rozdzie­lone murem oporowym zaznaczonym na planie sytuacyjnowysokościowym.Przez teren w kierunku prostopadłym do warstwie przeprowadzone zostały w odległościach 15metrowych profile, czyli przekroje pionowe terenu wzdłuż linii zaznaczonych na planie cyframi II, III, IV.Posiłkując się poziomem porównawczym, na przecięciu warstwie z linią profilu wyznaczono punkty odpowiadające wysokościom tych war­stwie. Wyznaczone punkty wysokościowe nazywać będziemy rzędnymiwysokościami terenu lub wprost rzędnymi terenu. Łącząc rzędne tere­nowe otrzymano istniejący poziom terenu.Na wykreślonych profilach zaprojektowano 2 tarasy, górny na pozio­mie 62,50 m i dolny na poziomie 60,000 m. Linię łączącą projektowane punkty lub inaczej linię łączącą projektowane rzędne nazywamy niweletą. Zaprojektowanie niwelety jest zasadniczą treścią projektu robót ziem­nych, ona bowiem reguluje masy ziemne.Jak widać na rysunku, na skutek wykreślenia niwelety powstał sze­reg figur: trójkątów i trapezów zawartych między niweletą a linią wy­znaczającą istniejący poziom terenu i rzędnymi wysokościowymi.Wysokości tych. trójkątów i trapezów stanowią odległości między rzędnymi. Figury znajdujące się nad niweletą, których pionowe boki oznaczone są znakiem „ + " (plus) przedstawiają powierzchnię przekroju nasypu, figury pod niweletą* z bokami pionowymi, oznaczonymi zna­kiem „—" (minus) — powierzchnię przekroju wykopu.Dla obliczenia masy ziemi posługujemy się wzorem na objętość graniastosłupagdzie V oznacza objętość, Fi i F2 — pola podstaw, h — wysokość.Jeżeli pod Fj podstawimy powierzchnię wykopów i nasypów jednego profilu, pod F2 — profilu sąsiedniego, a za h przyjmiemy odległość mię­dzy tymi profilami, to V da nam objętość mas ziemnych z wykopu i na­sypu między tymi profilami.Przystępujemy do obliczeń. Na liniach granic równoległych do pro­filów wewnętrznych (II, III, IV) roboty ziemne zostaną zakończone nie zmieniając naturalnego profilu granic; stąd profile graniczne (I—V) na­zwiemy zerowymi, gdyż wykop i nasyp równają się zeru.Wzór profilu stosowanego zazwyczaj przy robotach ziemnych przed­stawia rysunek 58Ponieważ posługiwanie się w polu w trakcie realizacji rysunkami profilów jest dość kłopotliwe, przeto dla ułatwienia nanosimy projekto­wane wysokości charakterystyczne na zwymiarowany plan.W niektórych wypadkach stosujemy w projektowaniu i obliczaniu robót ziemnych metodę siatkową.Na siatce niwelacyjnej poszczególne linie traktujemy jako linie pro­filów. Obliczone przez interpolację rzędne projektowane wypisujemy obok rzędnych istniejących łącznie z różnicą między tymi rzędnymi opatrzonąznakiem „—" (wykop) lub „ + " (nasyp). Naniesienie projektu ukształto­wania pionowego na grunt ogranicza się przy tej metodzie do wypisywa­nia tych różnic, na „świadkach" ustawionych przy kołkach siatki niwela­cyjnej.Przy tej metodzie łatwe jest również wykazanie na planie powierzch­ni wykopów i nasypów (rys. 59), co stanowi wielkie ułatwienie w manipu­lacji masami ziemnymi.Obydwie poznane przez nas metody projektowania robót ziemnych są dobre i jednakowo dokładne. Wybór metody zależy od projektanta i warunków terenowych. Przy stosowaniu metody siatkowej zaniwelowane na terenie punkty siatki powinny być zachowane dla naniesienia wyso­kości projektowanych.Rysunek 59 przedstawia wycinek z projektu robót ziemnych wykona­nego metodą siatkową, w którym zakłada się wyrównanie terenu z jed­nostajnym 1procentowym spadkiem w kierunku południowym. Długość boku kwadratu wyznaczonej sieci wynosi 20,0 m. Jak z rysunku i oblicze­nia robót ziemnych, sporządzonego na podstawie tegoż rysunku, wynika, że dla uzyskania przewidzianego w projekcie ukształtowania terenu nale­ży wywieźć dodatkowo poza teren robót 668,00 m3 ziemi z pól A3, B3, D2, D3.