Tereny zielone - Średniowiecze

W poszukiwaniu początków rozwoju ogrodnictwa we wczesnym śred­niowieczu sięgnąć musimy przede wszystkim do zakonów.Zakony z jednej strony musiały być w wysokim stopniu samowystar­czalne, z drugiej zaś ich obowiązkiem — obok spraw duchowych — była praca kulturalna i praktycznooświatowa. Dzięki tej działalności mogły pozyskać dla siebie szersze masy ludności. Zakony zajmowały się, mię­dzy innymi, leczeniem, uprawą warzyw i owoców, ziół leczniczych oraz kwiatów dla dekoracji kościołów.Nas interesuje ogród klasztorny jako jeden z zaczątków ogrodów ozdobnych (rys. 3). Swoim układem klasztor przypominał wzory budowli rzymskich, do których wyraźnie nawiązywałDziedziniec klasztorny otoczony był krużgankiem, z którego prowa­dziły wejścia do cel zakonników oraz do kościoła, przytykającego do klasztoru z boku. Krużganek służył do przechadzek i był miejscem poro­zumiewania się. Sam dziedziniec, spełniający rolę perystylu w rzymskiej willi, ze studnią lub zbiornikiem wody pośrodku tworzył tzw. rajski dwór, czyli wirydarz. Na małych, regularnie i symetrycznie rozmieszczonych poletkach uprawiano rośliny lecznicze i ozdobne.Poza klasztorem znajdowały się ogrody użytkowe, urządzone prze­ważnie według jednolitego programu. Ogród otoczony był murem.Obok klasztorów na uwagę zasługują zamki rycerskie z głównym po­dworcem, otoczonym drzewami, a przeznaczonym do turniejów, wido­wisk, zabaw i uroczystych przyjęć.Na podobieństwo wirydarzy klasztornych znajdujemy na podwórzach zamożniejszych mieszczan ogródki podzielone na regularne poletka.W XIII i XIV w. ogród przy pańskich siedzibach zajmuje już większe przestrzenie i służy do miłego spędzenia czasu. Modnym w owym czasie składnikiem tego ogrodu jest labirynt ze strzyżonych drzew. Już w tym okresie spotykamy i większe ogrody ze strumieniami, trawnikami i altanami.Za zieleń o charakterze publicznym należałoby uważać błonia pod­miejskie (np. Błonia Krakowskie), jako teren zabaw ludowych i różnych uroczystości. W XIII w. we Włoszech (Florencja, Sjena, Padwa) powstają publiczne ogrody. W tym okresie także i we Francji spotykamy się z par­kami publicznymi.W historii ogrodów średniowiecza na specjalną uwagę zasługują ogrody Maurów w Hiszpanii. Maurowie stworzyli własny styl w archi­tekturze (styl mauretański), który wywarł swój wpływ na zakładane przy pałacach lub domach ogrody.Ogrody mauretańskie cechuje izolacja od świata zewnętrznego oraz niebywały przepych. Ogrodzone są murem, zamykającym pałac wraz z otoczeniem. W ogrodach mauretańskich obok bogatych elementów architektonicznych naczelne miejsce zajmuje woda w postaci zbiorników, kanałów i kaskad.Do dziś zachowały się stare siedziby dawnych władców Hiszpanii da­jące wyobrażenie o ogrodach mauretańskich. Do nich należą Alhambra pod Grenadą (r. 1270) i Alkazar pod Sewillą (r. 1181).