Tereny zielone - Spadki dróg

Przy projektowaniu i wykonaniu drogi dużą wagę przykłada się do zachowania odpowiednich spadków, a to z uwagi na odprowadzenie wody. Zbyt małe spadki nie odprowadzą nadmiaru wody, stosowanie zaś spad­ków zbyt wielkich powoduje niszczenie nawierzchni przez tworzenie się w czasie deszczu, zwłaszcza ulewnego, zbyt szybkiego nurtu.Rozróżniamy spadki podłużne i poprzeczne. Wielkość spadków zależna jest od konfiguracji terenu i od rodzaju zastosowanej nawierzchni.Między spadkami podłużnymi i poprzecznymi jest zależność odwrot­na. Im spadek podłużny jest większy, tym spadek poprzeczny — mniejszy. Drogi o twardej i gładkiej powierzchni mają spadek mniejszy niż drogi o nawierzchni miękkiej.Nadając drodze spadek podłużny, odprowadzamy nadmiar wody po­wierzchniowej do miejsc najniższych, gdzie przewidziane jest dla niej ujście w postaci np. kratki ściekowej.Dopuszczalny spadek podłużny dla dróg kołowych wynosi 8,5%, na krótkich odcinkach (rampy) 12%. W terenie górzystym o dużych spad­kach, drogi prowadzimy zakosami dla zmniejszenia spadku i wtedy ser­pentyny otrzymują spadek 8,5%, na skrętach między odcinkami spadek wynosi 1—4%. Maksymalny spadek dla ruchu pieszego nie może przekra­czać 20% i to na krótkich odcinkach. Przy większych spadkach należy ko­niecznie stosować schody. Dla ułatwienia komunikacji i przeciwdziałania wypadkom w zimie, już przy spadku podłużnym wynoszącym 12,5%, na­leży stosować stopnie lub progi.Spadek poprzeczny jest prostopadły do osi drogi i służy do odprowa­dzenia wody na boki nawierzchni. Spadki poprzeczne mogą być jednoi 2stronne. Spadek jednostronny stosujemy na terenie nieznacznie po­chylonym do osi drogi przy budynkach w celu odprowadzenia wody od murów oraz na stokach, gdzie stosuje się spadek w kierunku przeciwnym spadkowi stoku dla przeciwdziałania zmywaniu zboczy. W tabeli 14 poda­jemy zestawienie spadków stosowanych w najczęściej występujących nawierzchniach, z podaniem zależności spadków podłużnych i poprzecz­nych. Powyższe liczby należy uważać dla spadków poprzecznych za mi­nimalne. W praktyce w terenach zieleni stosujemy dla nawierzchni żwirowej i żwirowotłuczniowej spadek poprzeczny 3—5%.Spadki podłużne projektuje się w ten sposób, aby spływająca woda zbierała się w miejscach, z których zapewniony jest dalszy jej odpływ. Nadmiar wód deszczowych i topnie­jącego śniegu odprowadza się poprzez spadki otwartymi rowkami lub są­czkami pod krzewy i na trawniki. Od­prowadzać wodę można także do stu­dzienek chłonnych, pobudowanych wzdłuż trasy drogi lub do tzw. zbiórników parujących, tj. płytkich zagłębień lokalizowanych zwykle w skupinoch krzewów. Ten ostatni sposób można stosować na glebach nieprzepu­szczalnych.Przy drogach budowanych na stokach rynna założona od strony pod­nóża stoku zbiera wodę spływającą z tego stoku oraz z nawierzchni drogi.Przy większych spadkach podłużnych zabezpieczamy nawierzchnię przed rwącym działaniem wody przez stosowanie umocnień rynien po brzegach dróg. Rynny te mogą być wykonane z kamienia brukowego, płyt betonowych, cegieł, klinkieru lub kształtek ceramicznych (rys. 72).W zieleni parkowoleśnej, na drogach posiadających znaczne spadki podłużne, zamocowujemy drewniane progi ułożone skośnie. Progi te osła­biają bieg spływającej wody i odprowadzają ją poza obręb drogi (rys. 73).Przy budowie dróg na gruntach przepuszczalnych przy normalnych spadkach, nadmiar wody uchodzi zwykle częściowo na boki poprzez szczeliny obrzeża, czy też wsiąka bezpośrednio w trawnik przy drogach nie okrawężnikowanych, częściowo przez przepuszczalną nawierzchnię. Do odprowadzenia wody opadowej z powierzchni dróg na trawniki trzeba co 8—10 m w krawężnikach zostawiać szczeliny.Przy gładkich nawierzchniach (bruk, beton, asfalt) stosuje się kratki ściekowe, zbierające wodę z nawierzchni i odprowadzając ją do studzie­nek chłonnych lub innych urządzeń.Nadmierne osuszanie nawierzchni nie jest pożądane i na drogach typu żwirowotłuczniowego powoduje rozluźnienie nawierzchni oraz jej pylenie.Tylko w wyjątkowych wypadkach nadmiar wody powierzchniowej odprowadzany jest z nawierzchni do kanalizacji miejskiej.Należy pamiętać o korzyści, jaką daje nam pozostawienie odprowa­dzonej z nawierzchni wody na terenie, pomagając w wyrównaniu, zwykle niekorzystnego w naszych warunkach klimatycznych, bilansu wodnego.