Tereny zielone

Tereny zielone - Roślinność

Głównym składnikiem terenów zieleni jest, oczywiście, roślina. Pierwsze miejsce zajmuje tzw. zieleń wysoka, czyli drzewa, dalej średnia, tzn. krzewy, oraz niska, do której zaliczamy trawniki i kwietniki.Drzewa stanowią główne akcenty plastyczne i zasadnicze masywy w większych założeniach zieleni (rys. 44). Zastosowanie drzew w terenach zieleni jest bardzo różnorodne. Występują one na płaszczyźnie trawnika pojedynczo, jako samotniki (solitery) lub zestawiane w grupy i większe masywy, zarówno w układzie swobodnym, jak i regularnym. Na solitery nadają się gatunki o specjalnie pięknym pokroju, jak dąb, lipa i inne. Mniejsze grupy (3—5 drzew) składać się mogą z jednego lub kilku ga­tunków. Efektownie przedstawiają się zwarte grupy iglastych o jednoli­tym składzie, np. ze świerka serbskiego lub srebrnego (rys. 45). Zestawia­jąc grupy z kilku gatunków należy umiejętnie dobierać drzewa pod względem pokroju, barw liści, faktury ulistnienia itd.Plastyczny efekt drzew podnosi sąsiedztwo zwierciadła wody, odbi­jającego np. smukłe sylwetki świerków, zwisłych wierzb lub brzóz.Duże zastosowanie w kompozycji zieleni znajduje prawo kontrastu. Dobrze wygląda tak pod względem kolorystycznym, jak i pokrojowym zestawienie np. brzozy i świerka.W nasadzeniach regularnych, takich jak aleje, promenady, zadrzewie­nia uliczne itp., stosujemy jednolity materiał roślinny i prawie z zasady formę pienną, przerywając rzędy drzew dla otwarcia widoku godnego uwagi. Przy zadrzewianiu ulic i dróg należy zwrócić uwagę na bezpie­czeństwo ruchu. Z tej przyczyny nie obsadza się skrzyżowań dróg, aby nie zasłaniać widoku prowadzącym pojazdy mechaniczne.Podobne zasady zestawienia pod względem pokroju i zabarwienia stosujemy przy sadzeniu krzewów. Rzadko sadzimy krzewy pojedyn­czo, przeważnie w większych lub mniejszych Skupinach, albo w formie żywopłotów (rys47).Jeżeli skupina złożona jest z różnych krzewów, to jej brzegi obsadza­my gatunkami nisko rosnącymi, a postępując ku środkowi stosujemy coraz wyższe, dzięki czemu krzewy mają odpowiednie naświetlenie i eks­pozycję.Regularną formę stosowania krzewów stanowią żywopłoty. Ce­lem zakładania żywopłotu może być osłona przed wiatrem, przed niepo­żądanym wglądem, rozgraniczenie sąsiadujących części ogrodu, tło dla dekoracji kwiatowej, podkreślenie kierunku drogi itd. (rys. 47).Od żywopłotów strzyżonych (ciętych), którym sztucznie nadajemy formę przy pomocy nożyc, odróżniamy żywopłoty niestrzyżone (niecięte), czyli tzw. żywopłoty wolnostojące o swobodnej, naturalnej linii. Na ży­wopłoty strzyżone, zależnie od zamierzonej wysokości, stosowane są naj­częściej: z liściastych — ligustr zwyczajny, grab, śliwa ałycza, porzeczka alepejska, głóg i in.; z iglastych — świerk, tuja, cis. W żywopłotach niestrzyżonych spotykamy takie gatunki jak np. tawułę Van Houtte'a, nie­które gatunki irgi, śnieguliczkę koralową itp. Na ten ostatni rodzaj ży­wopłotów stosuje się tylko krzewy liściaste.Kwiaty są najbardziej atrakcyjnym elementem terenów zieleni (rys. 48). Znaczenie kwietników polega nie tylko na walorach estetycz­nych. Są one w dużym stopniu odzwierciedleniem aktualnych upodobań i prądów w modzie i sztuce. Poza kwietnikami sezonowymi coraz częściej stosujemy rabaty bylinowe oraz mieszane — sezonowobylinowe, a także róże rabatowe (R. polyantha), wypierające obecnie częściowo kwiaty se­zonowe z zieleni publicznej. Przyczyną szerokiego stosowania róż na kwietnikach naszych miast są, oprócz atrakcyjności estetycznej tych roślin, także względy natury ekonomicznej — mniejsze koszty utrzymania i konserwacjiTrawniki są jednym z podstawowych elementów terenów zieleni. Tworzą one zielone płaszczyzny wnętrz, których obramowanie stanowią drzewa i krzewy. Trawniki są tłem zarówno dla kwiatów, drzew i krzewów, jak i dla innych składników terenów zieleni. Trawniki potęgują także wrażenie przestrzenności (rys. 49).

Wstęp
Termin „tereny zieleni'' („tereny zielone") jest terminem nowym, zarówno pod względem brzmienia, jak i treści, dlatego też w odniesieniu do ubiegłych stuleci używać będziemy dla naszych zagadnień terminów takich, jak ogrodnictwo ozdobne czy sztuka ogrodnicza, jako najbardziej odpowiadających działowi ogrodnictwa, zajmującemu się w minionych czasach kształtowaniem ogrodów nieużytkowych.Nie można jednak zagadnień ogrodnictwa użytkowego całkowicie oddzielać od zagadnień zieleni. Niejednokrotnie zagadnienia te wiążą się ze sobą i zazębiają bardzo silnie, jak to zobaczymy w dalszym ciągu przeglądu historycznego.Zanim przejdziemy do omawiania zarysu historii ogrodów, wypada zastanowić się, jakie były przyczyny skłaniające człowieka do tworzenia ogrodów ozdobnych.Oto one:a) zwyczaje związane z kultami religijnymi i kultem zmarłych, otaczanie zielenią miejsc uważanych za święte, grobowców, cmentarzy;potrzeba reprezentacji oraz zaspokojenie wrażeń estetycznych;potrzeba wypoczynku i spokoju;d) zagadnienia kultury i wychowania fizycznego (greckie gimnazja,rzymskie termy, urządzenia do igrzysk i sportu oraz innych rodzajówrozrywek):e) zamiłowania przyrodnicze;f) potrzeby związane z rozwojem nauk przyrodniczych (ogrody botaniczne);g) zamiłowania myśliwskie;h) potrzeby biologiczne oraz ogólnospołeczne.W krótkim przeglądzie zapoznamy się z cechami sztuki ogrodniczej, charakterystycznymi dla różnych kultur i okresów historycznych.