Tereny zielone

Tereny zielone - Ogrody naturalne

Na skutek wypaczeń w naśladowaniu natury powstają ogrody o cha­rakterze sentymentalnym, którego głównym reprezentantem w Polsce jest zabytkowa Arkadia pod Łowiczem.Tragiczne losy Polski, a więc rozbiór i utrata niepodległości, wyci­snęły swe piętno także na zakładanych wówczas ogrodach. Ogrody ckliwosentymentalne zamieniają się w ogrody romantycznokrajobrazowe o charakterze poważnym, gromadząc pamiątki ojczyste. W parku w Jabłonnie i Puławach wzniesiono pomnik ks. Józefa Poniatowskiego, w Różnówce stanął posąg twórcy Legionów — Henryka Dąbrowskiego, w Wilanowie pomnik bitwy Raszyńskiej. Pawilony ogrodowe w Puławach zamienione zostają na muzea pamiątek narodowych.W końcu XIX i na początku XX w. przy siedzibach pałacowych po­wstają parki krajobrazowe — pejzażowe (np. w Rogalinie i Gołuchowie). Powstają również w tym stylu budowane parki publiczne w miastach, jakPlanty Krakowskie, Park Skaryszewski i Ujazdowski w Warszawie (rys. 10), park Poniatowskiego w Łodzi.Wiek XX wysuwa zagadnienie zieleni miejskiej jako czynnika zacho­wania biologicznej równowagi sił w przyrodzie. Brak tej równowagi może poważnie zaważyć na rozwoju człowieka, którego uważa się za jedną z głównych sił w przyrodzie.Zmiany, jakie zaszły w tym stuleciu w ustroju społecznym, zawa­żyły i na charakterze nowo powstającej zieleni, podporządkowanej przede wszystkim potrzebom szerokich rzesz ludzi pracy. Wyrazem tych zmian jest polityka planowania zieleni w mieście i krajobrazie otwartym.

Wstęp
Termin „tereny zieleni'' („tereny zielone") jest terminem nowym, zarówno pod względem brzmienia, jak i treści, dlatego też w odniesieniu do ubiegłych stuleci używać będziemy dla naszych zagadnień terminów takich, jak ogrodnictwo ozdobne czy sztuka ogrodnicza, jako najbardziej odpowiadających działowi ogrodnictwa, zajmującemu się w minionych czasach kształtowaniem ogrodów nieużytkowych.Nie można jednak zagadnień ogrodnictwa użytkowego całkowicie oddzielać od zagadnień zieleni. Niejednokrotnie zagadnienia te wiążą się ze sobą i zazębiają bardzo silnie, jak to zobaczymy w dalszym ciągu przeglądu historycznego.Zanim przejdziemy do omawiania zarysu historii ogrodów, wypada zastanowić się, jakie były przyczyny skłaniające człowieka do tworzenia ogrodów ozdobnych.Oto one:a) zwyczaje związane z kultami religijnymi i kultem zmarłych, otaczanie zielenią miejsc uważanych za święte, grobowców, cmentarzy;potrzeba reprezentacji oraz zaspokojenie wrażeń estetycznych;potrzeba wypoczynku i spokoju;d) zagadnienia kultury i wychowania fizycznego (greckie gimnazja,rzymskie termy, urządzenia do igrzysk i sportu oraz innych rodzajówrozrywek):e) zamiłowania przyrodnicze;f) potrzeby związane z rozwojem nauk przyrodniczych (ogrody botaniczne);g) zamiłowania myśliwskie;h) potrzeby biologiczne oraz ogólnospołeczne.W krótkim przeglądzie zapoznamy się z cechami sztuki ogrodniczej, charakterystycznymi dla różnych kultur i okresów historycznych.