Tereny zielone

Tereny zielone - Odrodzenie i barok

Nowy styl w sztuce ogrodniczej powstał we Włoszech (stąd również jego nazwa: styl włoski). Opierał się on w znacznej mierze na stylu rzym­skim, jest jednak od niego znacznie bogatszy tak w elementy architekto­niczne, jak i roślinne. Ogrody renesansu włoskiego były często budowane na wzgórzach w układzie tarasowym. Tarasy te łączono schodami przy­ściennymi zdobnymi w piękne balustrady i rzeźby. Przykładem renesansuwłoskiego w Polsce jest ogród wilanowski (rys4). Z renesansu wywodzi się barok, który cechuje wielkie nagromadzenie rzeźby kamiennej i prze­dmiotów wykopaliskowych, co powoduje przeładowanie kamieniem i jego przewagę nad elementem roślinnym.Renesans włoski wysuwał zasadę, że ogród jest uzupełnieniem domu i dlatego architektura domu powinna mieć swe odpowiedniki w ogrodzie. Ogród zwykle odznaczał się układem osiowym i symetrycznym (rys. 5).Nie zasłonięty drzewami budynek dominował nad całością. Trawniki przybierano wazami. Duże zastosowanie miała pergola i altany. Poza tym ogród zdobiły posągi starożytne i mistrzów włoskich. W okresie później­szego rensansu i baroku duże znaczenie miała woda w postaci wspania­łych fontann, kaskad, basenów.Z geometrycznym układem ogrodu włoskiego wiąże się stosowanie szpalerów i ścian z drzew ciętych. W późniejszym okresie spotykamy w nim gaje i laski, a nawet część parkową.Pod wpływem włoskiego renesansu i baroku powstaje we Francji nowy styl kompozycji ogrodowej stworzony przez Le Notre'a (ogrody w Wersalu i VauxleVicomte). Styl ten charakteryzuje układ regularny jednolub wieloosiowy związany z punktami głównymi, tj. samą siedzibą i otaczającym krajobrazem. Od ogrodu włoskiego różni się dużym udzia­łem zieleni, parterów kwiatowych i licznych zbiorników wodnych. W od­różnieniu od ogrodu włoskiego udział zieleni w ogrodzie francuskim, obok bogatej architektury basenów, wodotrysków, balustrad itp., jest domi­nujący (rys. 6).Zieleń w znacznej części kształtowana jest.w architektoniczne formy cięte. Charakterystyczne dla tego stylu są wkomponowane w całość gaje tzw. bosąuet. Styl Le Notre'a rozpowszechnił się nie tylko we Francji, ale i w całej Europie (rys. 7).W Polsce za Sasów powstało wiele ogrodów francuskich zdobiących królewskie i wielkopańskie siedziby (Saski Ogród w Warszawie, ogrody pałacowe w Białymstoku, Puławach, Posadowię, Nieborowie).

Wstęp
Termin „tereny zieleni'' („tereny zielone") jest terminem nowym, zarówno pod względem brzmienia, jak i treści, dlatego też w odniesieniu do ubiegłych stuleci używać będziemy dla naszych zagadnień terminów takich, jak ogrodnictwo ozdobne czy sztuka ogrodnicza, jako najbardziej odpowiadających działowi ogrodnictwa, zajmującemu się w minionych czasach kształtowaniem ogrodów nieużytkowych.Nie można jednak zagadnień ogrodnictwa użytkowego całkowicie oddzielać od zagadnień zieleni. Niejednokrotnie zagadnienia te wiążą się ze sobą i zazębiają bardzo silnie, jak to zobaczymy w dalszym ciągu przeglądu historycznego.Zanim przejdziemy do omawiania zarysu historii ogrodów, wypada zastanowić się, jakie były przyczyny skłaniające człowieka do tworzenia ogrodów ozdobnych.Oto one:a) zwyczaje związane z kultami religijnymi i kultem zmarłych, otaczanie zielenią miejsc uważanych za święte, grobowców, cmentarzy;potrzeba reprezentacji oraz zaspokojenie wrażeń estetycznych;potrzeba wypoczynku i spokoju;d) zagadnienia kultury i wychowania fizycznego (greckie gimnazja,rzymskie termy, urządzenia do igrzysk i sportu oraz innych rodzajówrozrywek):e) zamiłowania przyrodnicze;f) potrzeby związane z rozwojem nauk przyrodniczych (ogrody botaniczne);g) zamiłowania myśliwskie;h) potrzeby biologiczne oraz ogólnospołeczne.W krótkim przeglądzie zapoznamy się z cechami sztuki ogrodniczej, charakterystycznymi dla różnych kultur i okresów historycznych.