Tereny zielone - Kompozycja kwietników

Na tym tle wyraźnie rysuje się znaczenie barwnych zestawień kwiet­nych i konieczność poznania ogólnych zasad kompozycji kwietnikowych. Główne wytyczne kompozycji kwietnikowych są następujące:dostosowanie wielkości kwietnika do otoczenia,ustalenie sposobu odbierania wrażeń przez widza,rysunek kwietnika,kompozycja barwna. Omówimy je kolejno:a. Kwietnik swym układem i wielkością musi ściśle wiązać się z otoczeniem, przy czym obowiązuje zasada utrzymania odpowiedniego stosunku wielkości kwietnika do tegoż otoczenia. Nie możnawięc przed niewielkim budynkiem stosować rozległych i bogatych kwietników, jak również przy wielkich przestrzeniach otwartych nie osiągniemy efektu wąskimi rabatkami czy niewielkimi kwietniczkami.Zwykle trudne jest zaprojektowanie otoczenia monumentalnej archi­tektury w ujęciu kwietnikowym. Należy raczej oprzeć się i na innych elementach, jak trawniki, woda, grupy drzew, krzewów itp., i łącznie z tymi elementami powiązać kompozycję kwietnikową.Czasem spotykamy ogródki specjalne, stanowiące wydzielone, samo­dzielne obiekty, jak np. ogrody daliowe, bylinowe, różanki itp. Nie zwią­zane z otoczeniem stanowią jak gdyby stałą lub sezonową wystawę, często o dydaktycznym nastawieniu.b. Stosując kwietniki zapewnić musimy jak najlepsze warunkiodbierania wrażeń przez widza.Małe, o drobnym rusunku, kwietniki mogą znajdować się na terenie o łatwym dostępie, gdzie punkt obserwacyjny będzie bliskoDuży, jednolity kwietnik daje tylko wtedy efekt, jeżeli będzie mógł być oglądany w całości, a więc z pewnej odległości. Zwiększenie pola widzenia można również uzyskać przez obniżenie poziomu kwietnika lub przez podwyższenie stanowiska obserwatora (np. oglądanie z tarasu). W pewnych wypadkach korzystne jest stosowanie kwietnika wypukłego, jakkolwiek przy takiej sytuacji oglądamy tylko jego część bliższą widzowi.c. Rysunek kwietnika zależy od wielu czynników, o których już częściowo mówiliśmy, a więc od panującej mody, kierunków w sztuce, upodobań projektującego, od tła, otoczenia i wielkości, przede wszystkim jednak od pokroju i barwy roślin, którymi możemy dysponować (rys. 51).Nie ma recepty, według której należy komponować kwietniki, są tylko pewne ogólne zasady. Duże znaczenie ma znajomość roślin jako tworzywa kompozycji, a także indywidualne zdolności projektującego.Kwietniki mogą mieć różne kształty, a więc geometryczne, jak: kwa­draty, prostokąty (bardzo wydłużone prostokątne kwietniki o niewielkiej szerokości nazywamy rabatami), koła, owale, elipsy itd., a także nieregu­larne — swobodne.Efekt kwietnika nie zawsze zależy od różnorodności zastosowanych gatunków. W rozwiązaniach geometrycznych należy raczej ograniczać ilość użytych do obsadzenia gatunków. Najczęściej stosujemy tu formy mało skomplikowane, dwu, trzy, a nawet jednobarwne. Na przykład przy wąskiej, jednometrowej rabacie niebędziemy stosowali obwódki, możemy natomiast, tę rabatę podzielić na odcinki 3—4metrowe i szersze, każdy obsadzając innym, odpowiednio dobranym, gatunkiem. Projektując kwietniki nie silimy się na skomplikowane rysunki. Szczególnie należy unikać figur ostrokątnych. Jedynie w wyjątkowych wypadkach będziemy stosowali wzorzysty dywan kwiatowy o drobnym rysunku, np. w zabyt­kowym parku lub przy budynku z okresu secesji (rys. 52). Przy niere­gularnych zarysach kwietnika można stosować większą ilość gatunków, powtarzających się w pewnych grupach o również nieregularnych obry­sach.Należy pamiętać, że kwietnik ma tworzyć barwną plamę na tle traw­nika. Im barwna plama będzie większa, tym silniejsze wrażenie będzie wywierać na widzu. Dlatego znaczne efekty możemy osiągnąć stosując jednolite, jednogatunkowe obsadzanie.Kwietnik działa przede wszystkim barwą, a następnie dopiero ry­sunkiem. Dlatego też zapoznać się musimy z prawidłami kompozycji barwnej; znajomość ich jest jednak niezbędna nie tylko przy projek­towaniu kwietników.Barwami zasadniczymi, czyli głównymi, których z innych barw otrzy­mać nie możemy, są następujące: żółta (odcień cytrynowy), czerwona (odcień karminowy), niebieska (ultramaryna).Mieszając ze sobą barwy zasadnicze, otrzymujemy barwy pośrednie: żółta z niebieską dają nam różne odcienie barwy zielonej, niebieska z czer­woną — barwy fioletowe i wreszcie czerwona z żółtą — barwy pomarań­czowe. Barwy te mają pełne nasycenie i nazywają się barwami czystymi.Zestawiając te barwy w zamknięty na obwodzie koła szereg, otrzy­mujemy skalę barw, zwaną kołem barw tęczowych, w którym najjaśniej­sza jest żółta, najciemniejszą fioletowa.Barwy leżące naprzeciw siebie, tworzące pełne kontrasty, nazywamy dopełniającymi. Najwyraźniejsze kontrasty zachodzą w zestawieniach barw: żółtej z fioletową, czerwonej z zieloną, niebieskiej z pomarańczową. Im bliższe sąsiedztwo barw, tym większe między nimi podobieństwo, tym mniejszy kontrast (rys. 53)Wynika stąd teoria łączenia barw oparta na następujących zasadach:a. Można zestawiać z sobą barwy główne; dają nam one silnekontrasty.b. Barwy dopełniające dają zestawienie najprzyjemniejsze, najbardziej harmonijne.c. Barwy czyste źle wychodzą w połączeniu z barwami złożonymi.Powyższe zasady nie rozwiązują całkowicie zagadnienia zestawieniabarw. Wiele tutaj zależy od uzdolnień projektującego, od jego gustu i do­świadczenia.Przejdźmy z kolei do sprawy oddziaływania barwna psychikę ludzką, o którego znaczeniu już wspominaliśmy.Jak widać z rysunku, koło barw tęczowych podzielone zostało na 2 części: barwy jaśniejsze z żółtą i czerwoną, które to barwy określono jako „ciepłe", oraz barwy ciemne z niebieską jako „zimne". Barwy zawie­rające kolor żółty sprawiają wrażenie ciepła, gdy tymczasem kolor nie­bieski, niebieskozielony czy ciemnofioletowy kojarzy się z zimnem. Naj­silniejsze wrażenie wywiera kolor czerwony, uważany za kolor gorący.Z psychologicznego oddziaływania barw wywodzi się również ich symboliczne znaczenie.Zwróćmy uwagę na różnorodny efekt działania barw przedstawiony w tabeli 4.Z zestawienia tego wyciągnąć można praktyczne wnioski. Na przy­kład przy szpitalu dla psychicznie czy nerwowo chorych raczej obsadzimy kwietniki niebieskim żeniszkiem lub heliotropem, a nie np. szałwią. Mniejsze formy kwietnikowe obsadzimy kwiatami o barwie rzucającej się w oczy — czerwonej czy pomarańczowej, a nie słabo zwracającej na siebie uwagę niebieskiej itd.Obok kwietników sezonowych coraz częściej stosuje się obsadzenie bylinowe, jako tańsze.Byliny sadzimy na rabatach 2—3 m szerokości opartych o tło żywo­płotu, muru lub pergoli lub bez żadnego tła. Wysadza się również byliny w grupach o zarysie swobodnym, na tle trawnika bądź skupiny krzewów lub tworzy się grupy nadwodne, skarpy kwiatowe i obsadzenia tak zwanych ogrodów skalnych. Projektowanie obsadzeń bylinowych wymaga nie tylko dużych umiejętności plastycznych, odczucia barw i kształtu, ale i dokładnej znajomości materiału roślinnego.